《過番歌》Kuè-huan-kua <稟過爸母> Pín Kuè Pē-bú ------------------------------------------ 天地生人一樣心 thinn-tuē sinn lâng tsi̍t-iūnn sim 因何貧富遮分明 in hô pîn pù tsiah hun-bîng 人間出有幾樣景 lîn-kan tshut ū kuí-iūnn kíng 大家聽我說言因 tāi-ke thiann guá serh giân-in 無錢說實無人信 bô-tsînn serh si̍t bô lâng sìn 有錢說虛句句真 ū-tsînn serh hir kù-kù tsin 毋信且看筵中席 m̄-sìn tshiánn khuànn iân tiong sia̍h 杯杯先敬有錢人 pue-pue sian kìng ū-tsînn lîn 其餘世事說袂盡 kî-îr sè-sīr serh buē tsīn 且說當年過番爿 tshiánn serh tang-nî kèr huan-pîng 在咱唐山真無空 tsāi lán Tn̂g-suann tsin bô-khang 才著相招過番邦 tsiah tio̍h sio-tsio kèr huan-pang 想著侵欠人錢限 siūnn-tio̍h tshim-khiàm lâng tsînn-hān 失志無面通見人 sit-tsì bô-bīn thang kìnn lâng 想起有古無愛講 siūnn-khí ū kóo bô-ài káng 心頭沉重袂輕鬆 sim-thâu tîm-tiōng buē khin-sang 甘心出外來去趁 kam-sim tshut-guā lâi-khìr thàn 在咱唐山實在難 tsāi lán Tn̂g-suann si̍t-tsāi lân 當時心中思想起 tang-sî sim-tiong sir-siūnn khí 稟過雙親得知機 pín kèr song-tshin tik-ti kí 想欲外出求財利 siūnn-boh guā-tshut kiû tsâi-lī 早暗無能在身邊 tsá-àm bô-lîng tsāi sin-pinn 年紀算來二一二 nî-kí sǹg--lâi lī-it-lī 在咱唐山無了時 tsāi lán tn̂g-suann bô-liáu-sî 爹娘聽說目箍紅 tia-niû thiann-serh ba̍k-khoo âng 出外千萬是毋通 tshut-guā tshian-bān sī m̄-thang 番爿雖然較好趁 huan-pîng sui-liân khah hó-thàn 這條水路十外工 tsit tiâu tsuí-lōo tsa̍p-guā kang 過番的人有咧講 kèr-huan gê lâng ū teh káng 比咱唐山較重難 pí lán Tn̂g-suann khah tiōng-lân 番銀好趁咱無向 huan-gûn hó-thàn lán bô ǹg 田螺含水過三冬 tshân-lê hâm-tsuí kèr sann-tang 爹娘聽囝說因依 tia-niû thiann kiánn serh in-i 咱厝趁無五十錢 lán tshù thàn bô gōo-tsa̍p tsînn 侵欠人債滿滿是 tshim-khiàm lâng tsè muá-muá-sī 被人辱罵無了時 pī lâng lio̍k-mā bô-liáu-sî 年年侵欠人錢米 nî-nî tshim-khiàm lâng tsînn-bí 咱無家伙受人欺 lán bô ke-hér siū lîn khi 若是毋敢出外趁 nā-sī m̄-kánn tshut-guā thàn 欠債何時通還人 khiàm-tsè hô-sî thang hîng lâng 爸母聽說想無步 pē-bú thiann-serh siūnn-bô pōo 說汝大漢心肝粗 serh lú tuā-hàn sim-kuann tshoo 如今兩人年又老 lû-kim nn̄g-lâng nî iū lāu 汝欲出門是如何 lú boh tshut-mn̂g sī lû-hô 番爿雖食好頭路 huan-pîng sui tsia̍h hó thâu-lōo 船稅也著十外箍 tsûn-sèr iā tio̍h tsa̍p-guā khoo 出外受風又受雨 tshut-guā siū hong iū siū hōo 毋及咱厝翻田塗 m̄-ki̍p lán-tshù huan-tshân-thôo 爹娘聽我說言因 tia-niû thiann guá serh giân-in 在咱家中袂成人 tsāi lán ka-tiong buē sîng-lîn 被人恥笑袂長進 pī lâng thí-tshiò buē tióng-tsìn 看咱萬代袂出身 khuànn lán bān-tāi buē tshut-sin 爹娘聽說不得已 tia-niû thiann-serh put-tik-í 一時想起心頭悲 tsi̍t-sî siūnn-khí sim-thâu pi 有人說汝袂長進 ū lâng serh lú buē tióng-tsìn 是咱字運未到時 sī lán lī-ūn bēr kàu-sî 心頭毋願想毋盡 sim-thâu m̄-guān siūnn m̄-tsīn 才著半時袂清閒 tsiah tio̍h puànn-sî buē tshing-îng 暝日愈想心愈冷 mî-li̍t lú siūnn sim lú líng 才著甘心過番爿 tsiah tio̍h kam-sim kèr huan-pîng 富貴貧賤自恨命 hù-kuì pîn-tsiān tsīr hūn miā 千般萬苦總由天 tshian-pan bān-khóo tsóng iû thinn 若想番爿仔好景緻 nā siūnn huan-pîng-á hó kíng-tì 由汝自己去主持 iû lír tsīr-kí khìr tsú-tshî 一時聽說答雙親 tsi̍t-sî thiann-serh tap song-tshing 心肝相似彈月琴 sim-kuann siunn-sī tân gua̍t-khîm 船稅托人去帶領 tsûn-sèr thok lâng khìr tuà-niá 明早初十欲起行 bîn-tsá tshue-tsa̍p boh khí-kiânn 出外的人真大陣 tshut-guā gê lâng tsin tuā-tīn 爹娘在厝免煩身 tia-niû tsāi-tshù bián huân-sin 我去出外無要緊 guá khìr tshut-guā bô-iàu-kín 須著自顧汝一身 su tio̍h tsīr kòo lír tsi̍t-sin 見囝出門意是真 kiàn kiánn tshut-mn̂g ì sī tsin 真言教囝記在心 tsin giân kàu kiánn kì tsāi sim 汝去出外著勤肯 lír khìr tshut-guā tio̍h khûn-khíng 細心結交朋友人 suè-sim kiat-kau pîng-iú-lîn 人說莫信直中直 lâng serh bo̍k sìn ti̍t-tiong-ti̍t 須著提防人不仁 su-tio̍h thê-hông lîn put-lîn 若知路遙知馬仔力 nā tsai lōo-iâu ti bé-á li̍k 方知事久見人心 hông-ti sīr kiú kìnn lîn-sim 畫虎畫皮難畫骨 uē hóo uē phêr lân uē kut 知人知面毋知心 ti lîn ti bīn m̄-ti sim 這條真理大要緊 tsit tiâu tsin-lí tuā iàu-kín 千萬記得我言因 tshian-bān kì tik guá giân-in 爹娘吩咐之言因 tia-niû hun-hù tsi giân-in 心肝怠煩袂清閒 sim-kuann tāi-huân buē tshīng-îng 說著人間幾樣景 serh tio̍h lîn-kan kuí-iūnn kíng 別人無比咱的心 pa̍t-lâng bô pí lán gê sim 咱是並無亂開用 lán sī pīng bô luān khai-īng 因何家內會遮貧 in hô ka-lāi uē tsiah pîn 平生無作毒心行 pîng-sing bô tsoh to̍k sim-hīng 今仔日落難真不明 kia̋nn-li̍t lo̍h-lān tsin put-bîng ------------------------------------------ →
天地生人一樣心 因何貧富遮分明 人間出有幾樣景 大家聽我說言因 無錢說實無人信 有錢說虛句句真 毋信且看筵中席 杯杯先敬有錢人 其餘世事說袂盡 且說當年過番爿 在咱唐山真無空 才著相招過番邦 想著侵欠人錢限 失志無面通見人 想起有古無愛講 心頭沉重袂輕鬆 甘心出外來去趁 在咱唐山實在難 當時心中思想起 稟過雙親得知機 想欲外出求財利 早暗無能在身邊 年紀算來二一二 在咱唐山無了時 爹娘聽說目箍紅 出外千萬是毋通 番爿雖然較好趁 這條水路十外工 過番的人有咧講 比咱唐山較重難 番銀好趁咱無向 田螺含水過三冬 爹娘聽囝說因依 咱厝趁無五十錢 侵欠人債滿滿是 被人辱罵無了時 年年侵欠人錢米 咱無家伙受人欺 若是毋敢出外趁 欠債何時通還人 爸母聽說想無步 說汝大漢心肝粗 如今兩人年又老 汝欲出門是如何 番爿雖食好頭路 船稅也著十外箍 出外受風又受雨 毋及咱厝翻田塗 爹娘聽我說言因 在咱家中袂成人 被人恥笑袂長進 看咱萬代袂出身 爹娘聽說不得已 一時想起心頭悲 有人說汝袂長進 是咱字運未到時 心頭毋願想毋盡 才著半時袂清閒 暝日愈想心愈冷 才著甘心過番爿 富貴貧賤自恨命 千般萬苦總由天 若想番爿仔好景緻 由汝自己去主持 一時聽說答雙親 心肝相似彈月琴 船稅托人去帶領 明早初十欲起行 出外的人真大陣 爹娘在厝免煩身 我去出外無要緊 須著自顧汝一身 見囝出門意是真 真言教囝記在心 汝去出外著勤肯 細心結交朋友人 人說莫信直中直 須著提防人不仁 若知路遙知馬仔力 方知事久見人心 畫虎畫皮難畫骨 知人知面毋知心 這條真理大要緊 千萬記得我言因 爹娘吩咐之言因 心肝怠煩袂清閒 說著人間幾樣景 別人無比咱的心 咱是並無亂開用 因何家內會遮貧 平生無作毒心行 今仔日落難真不明
thinn-tuē sinn lâng tsi̍t-iūnn sim in hô pîn pù tsiah hun-bîng lîn-kan tshut ū kuí-iūnn kíng tāi-ke thiann guá serh giân-in bô-tsînn serh si̍t bô lâng sìn ū-tsînn serh hir kù-kù tsin m̄-sìn tshiánn khuànn iân tiong sia̍h pue-pue sian kìng ū-tsînn lîn kî-îr sè-sīr serh buē tsīn tshiánn serh tang-nî kèr huan-pîng tsāi lán Tn̂g-suann tsin bô-khang tsiah tio̍h sio-tsio kèr huan-pang siūnn-tio̍h tshim-khiàm lâng tsînn-hān sit-tsì bô-bīn thang kìnn lâng siūnn-khí ū kóo bô-ài káng sim-thâu tîm-tiōng buē khin-sang kam-sim tshut-guā lâi-khìr thàn tsāi lán Tn̂g-suann si̍t-tsāi lân tang-sî sim-tiong sir-siūnn khí pín kèr song-tshin tik-ti kí siūnn-boh guā-tshut kiû tsâi-lī tsá-àm bô-lîng tsāi sin-pinn nî-kí sǹg--lâi lī-it-lī tsāi lán tn̂g-suann bô-liáu-sî tia-niû thiann-serh ba̍k-khoo âng tshut-guā tshian-bān sī m̄-thang huan-pîng sui-liân khah hó-thàn tsit tiâu tsuí-lōo tsa̍p-guā kang kèr-huan gê lâng ū teh káng pí lán Tn̂g-suann khah tiōng-lân huan-gûn hó-thàn lán bô ǹg tshân-lê hâm-tsuí kèr sann-tang tia-niû thiann kiánn serh in-i lán tshù thàn bô gōo-tsa̍p tsînn tshim-khiàm lâng tsè muá-muá-sī pī lâng lio̍k-mā bô-liáu-sî nî-nî tshim-khiàm lâng tsînn-bí lán bô ke-hér siū lîn khi nā-sī m̄-kánn tshut-guā thàn khiàm-tsè hô-sî thang hîng lâng pē-bú thiann-serh siūnn-bô pōo serh lú tuā-hàn sim-kuann tshoo lû-kim nn̄g-lâng nî iū lāu lú boh tshut-mn̂g sī lû-hô huan-pîng sui tsia̍h hó thâu-lōo tsûn-sèr iā tio̍h tsa̍p-guā khoo tshut-guā siū hong iū siū hōo m̄-ki̍p lán-tshù huan-tshân-thôo tia-niû thiann guá serh giân-in tsāi lán ka-tiong buē sîng-lîn pī lâng thí-tshiò buē tióng-tsìn khuànn lán bān-tāi buē tshut-sin tia-niû thiann-serh put-tik-í tsi̍t-sî siūnn-khí sim-thâu pi ū lâng serh lú buē tióng-tsìn sī lán lī-ūn bēr kàu-sî sim-thâu m̄-guān siūnn m̄-tsīn tsiah tio̍h puànn-sî buē tshing-îng mî-li̍t lú siūnn sim lú líng tsiah tio̍h kam-sim kèr huan-pîng hù-kuì pîn-tsiān tsīr hūn miā tshian-pan bān-khóo tsóng iû thinn nā siūnn huan-pîng-á hó kíng-tì iû lír tsīr-kí khìr tsú-tshî tsi̍t-sî thiann-serh tap song-tshing sim-kuann siunn-sī tân gua̍t-khîm tsûn-sèr thok lâng khìr tuà-niá bîn-tsá tshue-tsa̍p boh khí-kiânn tshut-guā gê lâng tsin tuā-tīn tia-niû tsāi-tshù bián huân-sin guá khìr tshut-guā bô-iàu-kín su tio̍h tsīr kòo lír tsi̍t-sin kiàn kiánn tshut-mn̂g ì sī tsin tsin giân kàu kiánn kì tsāi sim lír khìr tshut-guā tio̍h khûn-khíng suè-sim kiat-kau pîng-iú-lîn lâng serh bo̍k sìn ti̍t-tiong-ti̍t su-tio̍h thê-hông lîn put-lîn nā tsai lōo-iâu ti bé-á li̍k hông-ti sīr kiú kìnn lîn-sim uē hóo uē phêr lân uē kut ti lîn ti bīn m̄-ti sim tsit tiâu tsin-lí tuā iàu-kín tshian-bān kì tik guá giân-in tia-niû hun-hù tsi giân-in sim-kuann tāi-huân buē tshīng-îng serh tio̍h lîn-kan kuí-iūnn kíng pa̍t-lâng bô pí lán gê sim lán sī pīng bô luān khai-īng in hô ka-lāi uē tsiah pîn pîng-sing bô tsoh to̍k sim-hīng kia̋nn-li̍t lo̍h-lān tsin put-bîng